Ik kan me nog herinneren dat we in 2005 onze kippen moesten ophokken, ter voorkoming van de vogelpest. Dat waren kippen, domme kippen. En ze lieten zich letterlijk ophokken.
Nu worden wij mensen zelf opgehokt. Het is opvallend hoeveel gelijkenissen er zijn met die ophokplicht van toen en onze ophokking door corona nu. 2005 was een aankondiging en waarschuwing. Als ze toen hadden voorspeld dat ‘onze tijd’ nog wel zou komen, dan zouden we het toen dik weggelachen hebben.
Eén verschil, wij zijn geen domme kippen, maar slimme, sociale mensen. We kunnen denken, kunnen ons verantwoordelijk dragen en we houden ons aan de gedragscodes die we ons zelf opleggen om de verspreiding te voorkomen. Het virus gaat ons toch niet te slim of zijn, maar wij haar.

Eerlijk gezegd, heel veel mensen die ik ‘afstandelijk’ ontmoet vinden de neveneffecten van de ophokplicht een hele verademing. Er komt rust en stilte, tijd, minder stress. Bovendien is er één basisvrijheid (in tegenstelling tot China en Spanje) die ons niet werd afgenomen: we mogen ons bewegen, we mogen sporten in de open ruimte.
Wel, sta me toe om vast te stellen dat we als opgehokte Wellenaren geluk hebben om gebruik te kunnen maken van twee instapbare, kwaliteitsvolle recreatieve voorzieningen:

• Het fietsroutenetwerk
• De wandelpaden in de beemden

Het fietsroutenetwerk is intussen verworven als infrastructuur. Het bestaat al meer dan 25 jaar. Het moet nu aangevuld of opgeschaald worden tot een functionele fietsnetwerk ! We zouden van uit Wellen toch veilig en snel naar het station van Alken moeten kunnen fietsen, of naar Hasselt. Laat ons hopen dat dat functioneel fietsnetwerk een corana-neveneffect wordt, dat we nadien anders gaan nadenken over de manier waarop we ons willen verplaatsen: met de nieuwe generatie vlotte fietsen natuurlijk.

Het wandelnetwerk is nu pas aan zijn mentale verwervingstocht bezig bij de Wellenaren. We hebben nog nooit zoveel wandelaars gezien op de paden in de beemd. Het is merkwaardig hoe veel mensen nu pas de “verborgen moois” wandel-lussen in de beemden ontdekken. Ik heb mensen ontmoet die al 30 jaar in Wellen wonen, naar Italië en Schotland, Turkije, … gereisd zijn, maar nog nooit een voet in de beemd hadden gezet. Ze wisten niet dat je van Wellen naar Alken kon wandelen of dat je dwars door het dorp kon doorsteken van de ene beemd naar de anderen en vooral, hoe mooi het daar is.

“Dank je”, denk ik dan, “dank je” alle vrijwilligers van ‘t Bokje, dank je Limburgs Landschap, dank je Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren om in alle stilte en bescheidenheid – legislatuur overschrijdend, soms tegen de wind in – jarenlang aan iets te werken dat nu pas echt tot zijn recht komt. “Dank je”, denk ik dan, voor het vooruit denken. En jawel …“we zullen doorgaan”.

“Doorgaan” betekent verder werken naar een padennetwerk, dat niet alleen door de beemden loopt maar ook door de woongebieden, door de velden, door de akkers. Dat betekent dat we – liefst snel, het kost niet zo veel geld – moeten onderzoeken hoe we het netwerk aan trage wegen kunnen herstellen, verbeteren, opkrikken, linken…. Het is goed dat corona de noodzaak daarvan even terug in het licht zet en opfrist, ‘uit zijn hok haalt’. Elk nadeel heeft zijn voordeel.

Jan Nuijens, Wellense natuurvereniging ‘t Bokje

We gedenken het overlijden van Herman Vanormelingen. Mijmeren, en … bedanken.

Hij hield van de beemden, kende ze. We streden om hun behoud, weliswaar van uit andere belangen. Hij als jager, wij als natuurbeschermer. Hij was de bemiddelaar van zijn groep, het sociale hart, de man die probeerde bruggen te slaan, wou geen ruzie, hoopte dat de belangen wel in der minnen zouden kunnen geregeld worden. Bij voorkeur in zijn café, het Torenhof, de onovertreffelijke ontmoetingsplaats van alle Wellenaren, waar iedereen zich in de geest van Herman thuisvoelde, welkom was. Hij, de cafébaas die nooit dronk of rookte, maar altijd een woord had, betrokkenheid toonde.

Je blijft in onze gedachten, Herman.

’t Bokje, Wellense Natuurvereniging

Waarom we zo zwaar tillen aan de natuurovertreding in de Broekbeemd

Broekbeemd na het omploegen, 29 maart, 12 u middag

Ik weet, ik gebruik historische woorden, maar op Wellens niveau zijn ze gerechtvaardigd. Vorige week werd in het natuurgebied Broekbeemd een historisch permanent grasland omgeploegd en deels opgehoogd. Voordien werd er al illegaal een parking aangelegd langs de straat. De natuurinspectie liet de werken stilleggen, stelde PV op en eiste herstel. De gemeente had voordien de parking ook al geverbaliseerd.

Het is een zeer zwaar vergrijp voor ons. We hadden niet verwacht dat zoiets nog mogelijk was in de 21^e eeuw, dat iemand zich nog zoiets in zijn hoofd kon halen. Het was precies of we opnieuw in de vorige eeuw waren beland, 1920, toen de boerenbond draineerbuizen door de beemd trok om de Broekbeemd te ontwateren. Het moet toen één van de laatste droogleggingen zijn geweest in Vlaanderen. Zonder succes trouwens. En vorige week keerden we even terug naar de tijd van de monniken, maar die hadden deze keer geen schop, maar wel een fatale bulldozer.

Historisch permanente graslanden zijn zeldzaam. In Wellen vind je ze alleen nog maar terug in de beemden en in de natuurkernen.

Meer nog. Historisch permanent graslanden op veengronden zijn uiterst zeldzaam. In Zuid – Limburg vind je ze alleen maar terug in de Kevi in Tongeren en in de beemden van Membruggen. Veen is een uiterst zeldzaam en uniek bodemsubstraat.

En er is nog meer. De Broekbeemd is een kalkmoeras, resultaat van overstromingen uit de mergelstreek. En die kalkmoerassen, die mag je met een loep gaan zoeken op kaart van België.

En stel je voor, vorige week werd in een handomdraai zelfs vreemde grond vermengd onder dit hoogstmerkwaardig natuurlijk substraat. We zaten even terug in de middeleeuwen. We zitten dus niet alleen met vernietiging van flora, maar ook van bodem.

Voor alle duidelijk: historische permanente graslanden op kalk zijn uniek voor de biodiversiteit. Ze hebben een bijzondere specifieke en unieke flora. In de Broekbeemd zijn we die langzaam aan het herstellen. De kenners van de Limburgse flora weten dat in het kalkmoeras van de Broekbeemd planten gedijen die je nergens anders vindt. Heel de Broekbeemd heeft de potentie en de ambitie om verder te ontwikkelen (op voorwaarde dat ze nat blijft) als een natuurparel op Vlaams niveau.

Bovendien zijn soortenrijke graslanden én loofbossen (dus het hele biotoop van de Broekbeemd) belangrijk voor het klimaat. Ze hebben een hoge potentie om koolstof op te slaan in de bodem en kunnen daardoor een belangrijke rol spelen in het mitigeren van klimaatverandering. Voornamelijk in permanente graslanden, (waar geen bodemverstoring plaatsvindt !) kan de ondergrondse koolstofvoorraad hoog oplopen. De bodem koolstofvoorraad in deze graslanden kan zelfs even groot zijn als de voorraad in een bosbodem (zonder strooisellaag) en dat …. is allemaal nog eens veel veel hoger op veengrond. Hier mag de hele Wellense bevolking de beemden danken om de klimaatdoestellingen mee te helpen halen.

En nog eens daarenboven en nog eens voor alle duidelijkheid, het gebied heeft bestemming natuurgebied op het gewestplan, het grenst binnen de perimeter van het natuurreservaat Herkvallei en staat op alle geografische kaarten en geodatabanken geïnventariseerd als ecologisch waardevol en historisch permanent grasland. Gelijk welke notaris of milieuambtenaar kan een mogelijk eigenaar of gebruiker wijzen op de kwetsbaarheid en bijzonderheid van dat perceel ! Afblijven, behoedzaam beheren.

Wat is dan de reden waarom iemand toch zo’n vernielde daad verricht?

Het kan zijn dat de overtreder zich niet bewust was van zijn daad. En dat is dat heel erg en betreurenswaardig. Dan kunnen we alleen maar denken aan een soort van naïef natuur- en klimaatbewustzijn. Je merkt dat soms nog bij oude of traditionele boeren, aannemers die het graag “netjes” willen hebben of bij mensen voor wie “groen” natuur is. Natuur is niet alleen groen, maar natuur is bont en ruig en wild.

Maar de snelheid en het corona – tijdstip van de daad doet vermoeden dat we te maken hebben met een bewust vergrijp. Bewust, omdat de gemeente de overtreder al had aangemaand te stoppen met de aanleg van de parking (hij wist het), bewust omdat hij niettegenstaande die aanmaning toch nog is beginnen ploegen (slechte wil) en bewust omdat hij een dag na de PV en de vraag naar herstel opnieuw werken aan het uitvoeren was die in feite stilgelegd waren (wijsvinger mentaliteit). Wel, of het nu bewust of onbewust gebeurde, de dader moet gestraft worden.

Het is dertig jaar geleden dat we in de Broekbeemd de eerste actie hebben uitgevoerd om de natuurwaarde te herstellen. Dat herstel gaat traag en de eerste resultaten worden zichtbaar.

En daarom is het erg dat op één weekend heel dat werk wordt weggeveegd, met onbegrip wordt weggelachen. Het is een kaakslag tegen de klimaatdoelstellingen van de gemeente. Voor ons een respectloze slag, een stomp vol in het aangezicht.

Schuldig, schuldig en nog een schuldig.

Jan Nuijens

Voorzitter Wellense natuurverenging ’t Bokje

Jawel, er is nog een dassenburcht ontdekt op Wellense bodem. Deze keer in gebied Langenakker, vlak tegen de grens met Kortessem. Na de actieve burcht in de holle weg te Herten en een mogelijke burcht in de holle weg naar Oetersloven, nummer drie.

Dit zou de meest noordelijke vestiging kunnen zijn in Limburg van deze prachtige soort. En wij zijn er superblij mee. Ze zitten op privé-terrein en gaan denkelijk voedsel zoeken in een vlakbij gelegen boomgaard. Die eigendom is van mensen die het heel goed voor hebben met de das. Alles werd gemeld aan INBO en ANB die ons ondertussen hebben laten weten dat zij deze locatie zeker ook zullen monitoren.

Jammer genoeg is dat niet bij iedereen het geval. Er lopen nog onverlaten rond die dit dier liever kwijt dan rijk zijn. Daarom maken wij deze ontdekking bekend en doen wij een oproep aan iedereen om een oogje in het zeil te houden. Buurtbewoners, eigenaars, ANB en de in dat gebied actieve jachtgroep. Wij hopen dat wij samen deze burcht dan ook kunnen beschermen en behouden. Zodat er een mooie dassenfamilie kan in opgroeien. Welkom das.

Duidelijke dassenprent

De typische sporen van dassen op zoek naar regenwormen

Er werd al stevig gegraven door onze dassen

De jongeren die geen wifi, stopcontact, tablets of andere schermen nodig hebben om hun dag te vullen. Ze bestaan nog. Gelukkig. Gewoon, net als wij vroeger, je rot amuseren in die wijdse wildernis vlak bij je deur.

Want dat is wat de beemd voor die paar zeldzame kinderen is die dit als een geweldig avontuur zien. Met alles wat ze tot aan hun plekje konden gesleept krijgen bouwden ze een kamp. Een echt kamp. Met een platform en een klimplank om hun kasteel te bereiken. Het bordje ‘do not enter’ geeft aan dat je op hun terrein komt. Zalig.

Er zouden meer van die kampen moeten opduiken in onze natuurgebieden. Want de ervaringen die deze jongeren opdoen, de voeling met de natuur, geeft hen de juiste mindset om later die natuur ook volop te respecteren. Rommelig? Neen, ik zie vooral hoop, veel hoop voor de toekomst.

Het is weer van datte. Nu bleek er weer een mooie eik omgezaagd te zijn. De zoveelste overtreding in een ondertussen ellenlange lijst. Naar de dader moeten we niet lang zoeken. Op een perceel van, laten we hem Pipo noemen wegens de wet op de privacy, Pipo dus, werden populieren aangeplant door hemzelf en de sporen van de tractor lopen langs de overgebleven stronk en naar de weggesleepte eik. Die als een lijk na een moord iets verder werd gedumpt. Het flagrante is dat deze eik totaal niet in de weg stond en zelfs op een perceel van een andere eigenaar stond!

Kotsbeu zijn wij het dat Pipo zich geen kloten aantrekt van alle regels die werden opgesteld om de natuur, die het zo al moeilijk genoeg heeft, een beetje te beschermen. Hij heeft nul komma nul respect voor de natuur, voor andere eigenaars, voor medegebruikers, voor niets of niemand. Bomen omzagen, hagen uittrekken, omheiningen omrijden, graslanden omploegen en vol mais zetten (in natuurgebied trouwens). En zo kunnen we nog even doorgaan. Niet enkel in onze natuurgebieden, maar ook elders in het landschap slaat hij toe. Pipo is een natuur-terrorist. En wij blijven dit niet tolereren. Neen, wij gaan frontaal in de aanval.

Vanaf nu zullen wij elk vergrijp grondig documenteren en bezorgen aan alle instanties die we kennen. De gemeente, ANB, Limburgs Landschap en de betrokken eigenaar zal weten wat er allemaal aan de hand is en misloopt. En als wij vinden dat er te weinig actie tegen ondernomen wordt dan gaan we een stap verder en gooien alles in de pers. Dan wel met naam en toenaam. Pipo weze gewaarschuwd. Van de natuur blijf je af. Punt gemaakt.

Dit blijft er over van de fiere eik. Netjes toegedekt met wat gras en bramen zodat niemand het zou opmerken. Het bewijs dat Pipo wist dat hij in overtreding was.

De weggesleepte eik werd op een perceel van een andere eigenaar gedumpt.

Ook een aantal meidoornstruiken moesten er aan geloven. Een soort waar Pipo blijkbaar allergisch aan is.

WELLEN: DORP AAN DE HERK ??

Wellen is ontstaan langs de Herk. Maar soms vraag je je af, waar is de Herk ? Op de oever van de Herk staan nu zelfs bebouwing. Het ontwikkelingsplan moet vermijden dat nog kan gebouwd of herbouwd worden op de Herk. En.. er is meer. De vallei van Herk is ook een belangrijke groene ader van uit het Dorp naar de beemden. Nu is die slechts in fragmenten aanwezig. Dat kan beter.

WELLEN DORP, DRINGEND NOOD AAN EEN STEDENBOUWKUNDIGE VISIE, OOK VOOR DE NATUUR EN LANDSCHAP

“ Wij zijn onze dorpen in ijltempo aan het verknoeien”, schreef Inge Renson vorig weekend in de Standaard (24/11/2019)
Ze heeft gelijk, ook in Wellen. We zien het overal gebeuren, de appartementen en de verhoging van de bouwlagen. Dat is ook demografisch ook normaal. De bevolking verouderd gemiddeld, gaat kleiner wonen. De nood aan kleinere woningen is relevant. Bovendien kunnen we ruimte sparen en onze kernen versterken.
Maar het is niet goed dat de hele ontwikkeling gebeurt zonder inzicht. Wellen heeft – zoals vele dorpen – geen visie op de ontwikkeling van haar dorpskern. En dat is echt, echt niet goed.
Wellen mag haar identiteit niet verliezen en verloochenen. Belangrijk voor ons – en voor de Wellenaar uit het centrum – is dat het contact met natuur behouden blijft. Op dit ogenblik wordt het centrum van Wellen vooral ontwikkeld in functie van wonen zonder voldoende inzicht op de rest. Maar de functies van een dorp zijn multifunctioneel. Zou het niet beter zijn dat Wellen haar kern veelzijdiger ontwikkeld in functie van én wonen, én handel, én natuur, én landschap, én trage wegen én fietsverbindingen. Deze geïntegreerde visie staat nergens op papier en is nodig om een oordeelkundig vergunning af te geven voor elk bouwproject. Er is nood aan een globale visie.
Over smaak en architecturale kwaliteit kan gediscussieerd worden. Maar het is ongetwijfeld zo dat een discussie over gelijk welk bouwdossier vervaagt als er een goed, sterk en verweven openbaar domein tegenover staat. Wellen moet voor zijn centrumontwikkeling alles inzetten om die publieke ruimte zo sterk mogelijk te maken. Die publieke ruimte bestaat niet alleen uit straten en pleinen maar ook uit parken, trage wegen, toegankelijke natuurgebieden, goede (en snelle) fietspaden, groene assen, … Deze geïntegreerde publieke ruimte zit in Wellen nog met haken en ogen in elkaar. Ze moet verbeterd worden.
Wij houden een pleidooi voor een ruimtelijk ontwikkelingsplan van het centrum van Wellen – met veel natuur en trage wegen en ruimtelijke kwaliteit en alle ontwikkelingsmogelijkheden voor een goed en krachtig openbaar domein. De komende weken geven wij via onze blog telkens een paar voorbeelden om aan te tonen waarover het gaat. Starten doen we met het thema rond de beemden die als een groene ader door ons dorp lopen.

WELLEN EEN DORP AAN DE BEEMD

De identiteit van Wellen is dat het een dorp is met natuur in de buurt. Dat is een uitzonderlijke situatie. Het behoud en ontwikkelen van het contact met natuur moet een belangrijk uitgangspunt zijn voor de verdere ruimtelijke ontwikkeling van de dorpskern. De natuurlijke structuur werd in het verleden heel dikwijls genegeerd. De toegangen naar de beemd werden toegebouwd of ze zijn zeer iel. Wellen keerde zich ook van de beemden af. Veel huizen staan met hun rug naar de beemd. En dat moet en kan echt anders.

De koopjeshal (en garage Bogaerts): laatste kans voor eindelijk een goed entree naar de Broekbeemd.

Geen rommel of achterkant naar het natuurgebied of langs de groene assen.

Een voorbeeld dat het ook goed kan: gebouw met sterke gevel naar het natuurgebied én naar de Dorpstraat.

Tekst en foto’s: Jan Nuijens, voorzitter Wellense Natuurvereniging ’t Bokje

Vorige week werd er gestart met stevige beheerswerken in Graetherbeemd. Tijdens de storm van 2016 gingen in dit deelgebied van de Herkvallei honderden bomen tegen de vlakte. Zo werden percelen met populieren, na de opruiming van al het hout, in korte tijd omgevormd van beboste percelen naar open stukken. En dit door de natuur zelf. Momenteel worden deze percelen nog eens gemaaid om nadien, zodra het beheersplan definitief is goedgekeurd, denkelijk de stronken deels te laten freezen. Dit om alles te laten passen in het plan dat werd opgesteld.

Beheersplan

De voorbije maanden werkte onze beheerder Veerle naarstig aan een nieuw beheersplan voor de ganse Herkvallei. En dit was een echt monikkenwerk. Want de overheid paste haar visie over dit proces grondig aan. Werken met zones in plaats van percelen, rekening houden met een bosbalans en streven naar hoge natuurwaardes was hun doel. Op papier een veelbelovende nieuwe visie. In de praktijk een kleine nachtmerrie. De opsteller van het beheersplan moet al die regeltjes als een magische puzzel in elkaar laten passen. Bij elke aanpassing verschuiven dan ook nog eens al de stukjes. Maar het is gelukt.

Meetlat

Het blijft ons verbazen hoe wij mensen blijven geloven dat natuur iets is wat je perfect kan sturen. Met de meetlat en de rekenmachine in de hand probeert de overheid een ‘perfect’ gebied te schapen. Wel, wij zullen je iets willen vertellen. De natuur trekt zich daar weinig van aan. Zij heeft nog nooit gehoord van meetlatten, regeltjes en ellenlange wetteksten. Maar voorlopig moet onze gebiedsbeheerder daar wel rekening mee houden. anders geen centjes. En zonder centjes geen beheer. Dus ligt er een gedetailleerd plan en rapport op tafel dat nauwgezet moet gevolgd worden. Wij houden ons er aan en de overheid zal het denkelijk met een vergrootglas volgen. Jammer voor hen zal de natuur er zich weinig van aantrekken en uiteindelijk toch voor een groot deel haar zin doen. Gelukkig.