Waarom we zo zwaar tillen aan de natuurovertreding in de Broekbeemd

Broekbeemd na het omploegen, 29 maart, 12 u middag

Ik weet, ik gebruik historische woorden, maar op Wellens niveau zijn ze gerechtvaardigd. Vorige week werd in het natuurgebied Broekbeemd een historisch permanent grasland omgeploegd en deels opgehoogd. Voordien werd er al illegaal een parking aangelegd langs de straat. De natuurinspectie liet de werken stilleggen, stelde PV op en eiste herstel. De gemeente had voordien de parking ook al geverbaliseerd.

Het is een zeer zwaar vergrijp voor ons. We hadden niet verwacht dat zoiets nog mogelijk was in de 21^e eeuw, dat iemand zich nog zoiets in zijn hoofd kon halen. Het was precies of we opnieuw in de vorige eeuw waren beland, 1920, toen de boerenbond draineerbuizen door de beemd trok om de Broekbeemd te ontwateren. Het moet toen één van de laatste droogleggingen zijn geweest in Vlaanderen. Zonder succes trouwens. En vorige week keerden we even terug naar de tijd van de monniken, maar die hadden deze keer geen schop, maar wel een fatale bulldozer.

Historisch permanente graslanden zijn zeldzaam. In Wellen vind je ze alleen nog maar terug in de beemden en in de natuurkernen.

Meer nog. Historisch permanent graslanden op veengronden zijn uiterst zeldzaam. In Zuid – Limburg vind je ze alleen maar terug in de Kevi in Tongeren en in de beemden van Membruggen. Veen is een uiterst zeldzaam en uniek bodemsubstraat.

En er is nog meer. De Broekbeemd is een kalkmoeras, resultaat van overstromingen uit de mergelstreek. En die kalkmoerassen, die mag je met een loep gaan zoeken op kaart van België.

En stel je voor, vorige week werd in een handomdraai zelfs vreemde grond vermengd onder dit hoogstmerkwaardig natuurlijk substraat. We zaten even terug in de middeleeuwen. We zitten dus niet alleen met vernietiging van flora, maar ook van bodem.

Voor alle duidelijk: historische permanente graslanden op kalk zijn uniek voor de biodiversiteit. Ze hebben een bijzondere specifieke en unieke flora. In de Broekbeemd zijn we die langzaam aan het herstellen. De kenners van de Limburgse flora weten dat in het kalkmoeras van de Broekbeemd planten gedijen die je nergens anders vindt. Heel de Broekbeemd heeft de potentie en de ambitie om verder te ontwikkelen (op voorwaarde dat ze nat blijft) als een natuurparel op Vlaams niveau.

Bovendien zijn soortenrijke graslanden én loofbossen (dus het hele biotoop van de Broekbeemd) belangrijk voor het klimaat. Ze hebben een hoge potentie om koolstof op te slaan in de bodem en kunnen daardoor een belangrijke rol spelen in het mitigeren van klimaatverandering. Voornamelijk in permanente graslanden, (waar geen bodemverstoring plaatsvindt !) kan de ondergrondse koolstofvoorraad hoog oplopen. De bodem koolstofvoorraad in deze graslanden kan zelfs even groot zijn als de voorraad in een bosbodem (zonder strooisellaag) en dat …. is allemaal nog eens veel veel hoger op veengrond. Hier mag de hele Wellense bevolking de beemden danken om de klimaatdoestellingen mee te helpen halen.

En nog eens daarenboven en nog eens voor alle duidelijkheid, het gebied heeft bestemming natuurgebied op het gewestplan, het grenst binnen de perimeter van het natuurreservaat Herkvallei en staat op alle geografische kaarten en geodatabanken geïnventariseerd als ecologisch waardevol en historisch permanent grasland. Gelijk welke notaris of milieuambtenaar kan een mogelijk eigenaar of gebruiker wijzen op de kwetsbaarheid en bijzonderheid van dat perceel ! Afblijven, behoedzaam beheren.

Wat is dan de reden waarom iemand toch zo’n vernielde daad verricht?

Het kan zijn dat de overtreder zich niet bewust was van zijn daad. En dat is dat heel erg en betreurenswaardig. Dan kunnen we alleen maar denken aan een soort van naïef natuur- en klimaatbewustzijn. Je merkt dat soms nog bij oude of traditionele boeren, aannemers die het graag “netjes” willen hebben of bij mensen voor wie “groen” natuur is. Natuur is niet alleen groen, maar natuur is bont en ruig en wild.

Maar de snelheid en het corona – tijdstip van de daad doet vermoeden dat we te maken hebben met een bewust vergrijp. Bewust, omdat de gemeente de overtreder al had aangemaand te stoppen met de aanleg van de parking (hij wist het), bewust omdat hij niettegenstaande die aanmaning toch nog is beginnen ploegen (slechte wil) en bewust omdat hij een dag na de PV en de vraag naar herstel opnieuw werken aan het uitvoeren was die in feite stilgelegd waren (wijsvinger mentaliteit). Wel, of het nu bewust of onbewust gebeurde, de dader moet gestraft worden.

Het is dertig jaar geleden dat we in de Broekbeemd de eerste actie hebben uitgevoerd om de natuurwaarde te herstellen. Dat herstel gaat traag en de eerste resultaten worden zichtbaar.

En daarom is het erg dat op één weekend heel dat werk wordt weggeveegd, met onbegrip wordt weggelachen. Het is een kaakslag tegen de klimaatdoelstellingen van de gemeente. Voor ons een respectloze slag, een stomp vol in het aangezicht.

Schuldig, schuldig en nog een schuldig.

Jan Nuijens

Voorzitter Wellense natuurverenging ’t Bokje