Op de hoek van een van onze percelen in de Grote Beemd staat deze ‘ouwe knakker’. Onder zijn kruin passeren elk jaar duizenden wandelaars, want de wandelroute loopt er vlak langs. Het is een veldesdoorn of Spaanse aak. Ooit aangeplant door een van de vroegere eigenaars. Een tijdstip durf ik er niet opplakken. Maar ik ben zeker dat zijn ouderdom uit drie cijfertjes bestaat.
Veldesdoorns werden blijkbaar gebruikt als een soort grenspaal. Ik vind ze in de Herkvallei meestal terug op hoeken van percelen. De klassieke steen die de hoeken van een perceel moest aanduiden, in Wellen noemen ze dat een ‘reinsteen’, had wel eens de eigenschap om pootjes te krijgen. Hij verplaatste zich soms op mysterieuze wijze een stukje. Zodat het ene perceel wat groter en het andere wat kleiner werd. Met een boom – zeker als hij wat jaartjes oud is – is dat verplaatsen een stuk moeilijker denk ik. Dus kozen heel wat eigenaars voor deze manier om de grens van hun perceel aan te duiden.
Daarnaast bleek zo een veldesdoorn nog voordelen te geven. Hij werd heel vaak geknot – iets wat tegenwoordig niet meer het geval is – om de takken te gebruiken. De rechte stukken leefden verder als stelen voor werktuigen en de rest belandde meestal als brandhout in een open haard of kachel. Maar door het feit dat de ruwe schors heel lang op de afgehakte takken bleef zitten waren die takken ook populair in kippenstallen, als zitstok. De kippen hadden een goed grip als ze er op zaten en tijdens koude nachten bleven hun pootjes warmer.
Voor de natuur zijn al die veldesdoorns ook leuk. Hun knoestige uiterlijk met heel wat gaten en spleten is niet enkel indrukwekkend en mooi. Het is ook een verblijfplaats voor heel wat dieren. Als de bomen in het voorjaar bloeien zijn de bloemen een bron van nectar voor insecten. Het dichte bladerdek geeft voor heel wat planten de nodige schaduw. Nuttige bomen, die veldesdoorns. Misschien moeten we eens overwegen om wat zaailingen van die ‘oude knakkers’ te oogsten en op de hoeken van onze percelen te planten. De geschiedenis een stukje terug draaien, dat is soms niet slecht.
Natuurvereniging 't Bokje Wellen 