Wij noemen dit ‘het tunnelke’. Een van de mooiste stukjes wandelweg in de Grote Beemd. Maar wist je dat dit de enige weg is die de beemd volledig doorkruist over de ganse lengte? En dat heeft zijn reden. Maak kennis met de Zavelsteeg.

Chemin

Als we de kaart van de buurtwegen er op naslaan zien we dat er in die tijd maar één ‘chemin’ bestond, de Zavelsteeg. De bodemstraat, aan de fabrieken liep toen nog niet helemaal door de beemden. In die periode, we spreken van 1840-1850, was frans de voertaal. Chemin staat voor buurtweg, terwijl ‘sentier’ – die je meer tegenkomt op die kaart van de beemd – een voetweg is. Juridisch is er geen verschil. Beide wegen zijn officieel en moeten open blijven voor iedereen die er door wil. Maar een buurtweg is bedoeld voor ‘zwaarder’ verkeer, in die tijd paard en kar. Terwijl een voetweg breed genoeg moet zijn om voetgangers door te laten.
Dus was de Zavelsteeg in die tijd – en nu nog – een brede weg van de bosstraat tot aan de herenstraat.

Meel

De reden dat die weg er lag was omdat Graetmolen een belangrijke bestemming was voor de boeren van dat moment. Na de oogst moesten ze met hun graan naar een molen rijden om het te laten vermalen tot meel. De meeste boeren die in Bos woonden (Bosch op de kaart) reden dan met paard en kar dwars door de beemd via de Zavelsteeg naar Graetmolen. Dan wordt de naam ‘Zavel’-steeg ook dadelijk duidelijk. Want de velden ten oosten van de bosstraat zijn bij Wellenaren bekend als ‘de Zavel’. Ook hiervoor is een simpele verklaring. De bodem van die velden is heel los en lijkt bijna op zand of ‘zavel’ in het Wellense. Dit in tegenstelling tot andere landbouwgronden in Wellen waar dankzij een vruchtbare leemlaag – potjaad zeggen ze in Wellen – de grond veel vaster en moeilijker te bewerken is.
De oorspronkelijk weg liep trouwens dwars door Graetmolen. Pas rond 1855 werd de weg omgelegd rond de molen, waar ze nu over de betonnen brug loopt. De reden dat dit vroeger anders was is te verklaren door het feit dat de boeren hun zakken graan op die manier makkelijker konden afladen op het binnenplein van de molen.

Terug open

Maar aangezien er al een tijdje geen graan meer wordt gemalen in de watermolens, raakte deze weg in ongebruik. De brug over de sloot richting bosstraat verdween en op sommige plaatsen groeide de weg stilaan dicht. Met de natuuurvereniging Limburgs Landschap en ’t Bokje werd een voorstel ingediend bij de gemeente om deze weg als wandelroute terug in ere te herstellen. Hierdoor kwamen er ‘stichels’ (doorgangen voor wandelaars) en een nieuwe brug aan de kant van Bos dankzij de gemeente. Ook over een nat stuk aan Graetmolen kwam een houten brugje. Het ‘tunnelke’ kreeg een stevige opknapbeurt.
Ondertussen wordt dit wegje redelijk veel gebruikt. De ‘stichels’ zijn wel niet echt meer nodig, eentje staat er nog wat eenzaam aan het brugje. En een paar jaar geleden namen de vrijwilligers van ’t Bokje – na de storm van 2016 –  het stuk aan Graetmolen, het ‘tunnelke’, nog eens stevig onder handen zodat iedereen er terug vlot doorkon. Met de inhuldiging van de Verborgen Moois routes lag alles er dan ook schitterend bij.

Geliefd

Verschillende wandelaars die ik tegenkwam in de Grote Beemd waren lovend over het natuurgebied. Voor heel wat mensen een echte openbaring. Het ‘tunnelke’ blijkt een geliefd stukje van de wandelroutes. En terecht.
Wij zijn dan ook fier dat we deze mooie natuurgebieden aan de Wellenaren kunnen aanbieden zo vlak bij hun deur. Hopelijk komen we ook na de corona-crisis nog zo veel enthousiaste wandelaars tegen. Moest je de volgende dagen of later nog eens door het ‘tunnelke’ wandelen of langs de Zavelsteeg. Sta dan even stil en denk even aan de vele Wellenaren die hier ooit met paard en kar volgeladen met zakken graan naar de molen reden. Dat moet toch een mooi zicht geweest zijn.

Wil je de natuur steunen? Word lid!