Haagske planten.

Op de eerste dag van de lente staken de vrijwilligers van ’t Bokje de handen uit de mouwen. Want aan één van de kerngebieden van de kamsalamander werd een haag geplant. Dit op de plaats waar vroeger een haag stond, maar die was stukje per stukje verdwenen. 

Kamsalamanders zijn kieskeurige beestjes die niet enkel eisen stellen aan hun poel waar ze in rondbadderen. Maar ook hun omgeving vinden ze belangrijk. Een bosje om in te overwinteren, liefst met wat hopen hout om lekker onder te kruipen. En dan graag ook wat kleine landschapselementen. En een haag staat dus blijkbaar ook op hun lijstje. Liefst eentje met streekeigen soorten natuurlijk. Om 10u begonnen we er aan en rond 14u hadden we 200m haag in de grond gestopt. 

Wilg 2 – zagers 0.

En dan besloten Jan en Gert om een vervaarlijk overhangende wilg te knotten. Maar dat vond die wilg nu echt geen goed idee. Terwijl Gert vakkundig de eerst inkeping met zijn motorzaag begon te maken besloot deze boom om even tegen te werken en de zaag klem te zetten. 

Geen nood. Jan, zager nummer twee van dienst, had zijn kettingzaag ook bij. Hij zou dat wel even oplossen. Maar na een minuutje zagen verstomde ook het geluid van deze zaag plots. De wilg had zich ook tegen deze ingreep verzet. Een schitterend beeld. Twee kettingzagen klem en geen materiaal meer voorhanden. Sommige aanwezigen deden even het voorstel om dit beeld te benoemen als een kunstwerk en er proberen wat subsidies voor te rapen bij een kunstminnende overheidsdienst. 

Gert besloot dan maar om naar huis te rijden om een ouderwetse handzaag erbij te halen. En uiteindelijk moest de wilg dan toch zijn meerdere erkennen in onze zagersploeg. 

Gekapt.

Elke ingreep laat zijn sporen na. Maar de laatste kapping zorgde voor duidelijke sporen. Het beeld dat je krijgt als je momenteel aan de dorpsstraat de Broekbeemd binnen wandelt is er niet dadelijk eentje van wat je van een natuurgebied verwacht. Maar het kappen en nadien weghalen van de bomen uit een nat gebied kan niet zonder dat je een slagveld achterlaat. Maar wees gerust, de natuur herstelt zich razend snel en binnen de kortste keren is er van deze ravage geen spoor meer te bekennen.

Een zicht op de kapvlakte aan de ingang.

Topnatuur.

Nu is het zo dat deze kappingen niet zomaar gebeurd zijn omdat de bomen klaar waren. Integendeel, want een aantal zou anders zeker nog een tijdje blijven staan. Al dit werk is met een duidelijk doel voor ogen gebeurd. En dat doel is de uitbreiding van één van de meest zeldzame natuurtypes die ons landje rijk is, kalkmoeras. Met slechts een paar hectares die je kan vinden in Vlaanderen is dit topnatuur met een grote N. Het stukje dat we al hebben heeft al bewezen welk potentieel we hier hebben. En na het nodige onderzoek kregen we genoeg signalen om te besluiten dat we deze oppervlakte minstens kunnen verdubbelen. Het zoeken naar de nodige centjes om deze werken uit te voeren was niet zo simpel (en vraagt nog wat inspanningen), maar de plannen zijn gemaakt en kunnen dan ook uitgevoerd worden. We gaan alles goed documenteren om zo de evolutie te volgen. En wij zijn er alvast van overtuigd dat binnen een paar jaar er in de Wellense Broekbeemd weer een stukje paradijs is bijgekomen. Wordt zeker vervolgd.

Zo ligt het er nu bij.

En zo zou het kunnen worden.

Wat er was.

Stekelige klis, gerijmde grassprieten, flinterdunne ijslaagjes, appelzoekende kramsvogels, voedertafelbezoekende groenvinken, vetbolhangende pimpelmezen, samentroepende staartmezen, wolkenblazende paarden, hooietende hooglanders, druppelende neuzen, warmwrijvende handen, kelderlevende salamanders. Het wintergevoel.

Wat er komt.

Suskewietende vinken, jodelende lijsters, zwangere knoppen, poezelige katjes, bengelende sneeuwklokjes, openbloeiende narcissen, kibbelende hazen, overstekende padden, broedende “roekerkes”, schreeuwende steenuiltjes, verschijnende hoefbladen, miauwende buizerds, minibladdragende vlierstruiken, fuikbezoekende kamsalamanders, vroegstorende muggen, fladderende vlinders, tjiftjaffende tjiftjafs, uitdagende merelmannen, zongenietende wandelaars,…

Allemaal dingen die ik het vorige weekend al zag. Laat de lente maar komen !!! 

Neen, we gaan niet met een schepnet op stap. En neen, we gaan niet in ons bedje kruipen. Integendeel, we gaan op zoek naar vogels die bij heel wat mensen tot de verbeelding spreken. De uilen. Deze mysterieuze nachtelijke jagers krijg je niet vaak te zien. Daarvoor moet je heel veel geduld en ook geluk hebben. Want ze zien is telkens weer een fantastische ervaring.

Vijftal.

In ons landje kan je een vijftal soorten tegenkomen. De kleinste is de steenuil, de grootste de oehoe. Tussenin zitten bosuil, ransuil en kerkuil. Eigenlijk zijn er nog een paar Belgische uilen, velduil en ruigpootuil. Maar dat zijn echte zeldzaamheden.

Op zoek.

Op vrijdag 20 maart gaan we op zoek naar deze nachtdieren. We vertrekken om 19u aan het Jeugdheem Maupertuus in de Bampdstraat. Iedereen welkom. Best doe je laarzen of stevige wandelschoenen aan. En hopelijk lezen onze uilen dit berichtje ook en zijn ze ook op post. Maar daar kunnen we jammer genoeg geen garantie op geven.

Belangske.

Vandaag een mooi artikel in de goed-nieuws krant. En er is inderdaad goed nieuws want de kam-trein loopt gesmeerd. De poelen die Limburgs Landschap gaat aanleggen zijn noodzakelijk om de kamsalamander in de Grote Beemd een stevige duw in de rug te geven. Maar ondertussen blijven de acties om deze soort te beschermen (of redden zoals de journalist met enige vorm voor sensatiezucht, maar ook heel wat waarheid schreef) elkaar opvolgen.

Een plaatje uit de oude doos, hopelijk blijft het daar niet bij.

Graven.

Het aantal poelen dat al werd uitgediept of hersteld is al lang niet meer op één hand te tellen. Gisteren was ik even op pad met Davy en mensen van Regionaal Landschap en de gemeente Wellen. De eerste aanzet werd gegeven om nog een paar poelen bij te graven in de buurt van de populatie in Ulbeek. En tussendoor maakte Davy ons attent op een poel die in de buurt lag en dringend aan onderhoud toe was. Eentje met een omvang om u tegen te zeggen en ik weet begoot niet hoe ik die nooit heb opgemerkt. Denkelijk kijk ik te veel omhoog.

Kindergeld.

En nu is het afwachten of al die maatregelen of effectief gaan helpen. En daar hebben we onze monitor-mannen dan weer voor. Die zitten al een paar weken elke avond onrustig in hun zetels. En hun respectievelijke echtgenotes/vriendinnen zullen blij zijn als ze weer naar buiten kunnen met hun fuiken en schepnetten om de populatie van kamsalamander op te gaan volgen. Hopelijk wordt het dit jaar een rijke buit en kunnen we ook vaststellen dat er bij de familie kam een stevige gezinsuitbreiding komt. Met plezier zullen we dan hun kindergeld storten.

Neen, we hebben het niet over jonge katjes die in hun wereldverkenningsfase zitten. En ook mensen met afdwalende gedachten naar erotische verhalen waar de film blijkbaar maar een flauw afgietsel van het boek blijkt te zijn. Neen, het gaat over het volgende teken van de aankomende lente.

Mannetjes

De wilgen voelen de lente duidelijk aankomen en overal in de beemden springen hun knoppen dan ook in hoog tempo open. En dat fenomeen van dichtbij bekijken is echt de moeite. Naargelang de soort krijg je andere wilgenkatjes. Die van de waterwilg zijn de schattigste. Het zijn wollige bolletjes die door hun aanwezige stuifmeel een gele uitstraling tentoonspreiden. Ook de hazelaar doet al mee met afhangende katjes die hun vrouwelijke bloemetjes makkelijk overtreffen. Tot je die kleine en meestal over het hoofd geziene bloemetjes in detail gaat bekijken. Kleine wondertjes met een hoog schoonheidsgehalte.

Snijbloemen

Elk jaar neem ik stiekem wel een paar takjes mee met knoppen die nog net niet opengesprongen zijn. Thuis zet ik die dan voor het raam in een vaasje. En de volgende dag heb ik dan, dankzij een prille voorjaarszon, een mooi boeket van wilgenkatjes. Gelukkig exemplaren die op de vensterbank blijven staan. 

Winter

Maar ondertussen zitten we nog steeds in de winterperiode. Op de lentezon is het dus nog even wachten. Hoewel die winter er deze keer toch maar een zootje van heeft gemaakt. Weinig dagen sneeuw en echt superkoud is het niet geweest. De natuur plukt er de vruchten van en heel wat dieren en planten passen zich snel aan aan de klimaatsveranderingen. Benieuwd of de overgang naar de lente weer een beetje verborgen gaat voorbij sluipen. Dat we nog in de winter zitten merk ik regelmatig als ik met mijn ijskrabbertje ’s morgens mijn autoruiten weer eens vrijmaak van een fijn laagje ijs. 

Grijper.

Ja, wij noemen dat een “grijper” hier in Wellen. En met dat machien werd er de laatste maand heel wat rondgereden in onze gebieden. De reden was dat onze kam-ploeg dankzij steun van Regionaal Landschap en Gemeente Wellen een werkplan had uitgewerkt om u tegen te zeggen. Verschillende poelen werden onder handen genomen om het leefgebied van heel wat waterdiertjes terug te optimaliseren.

Met de kam op kop.

De oorzaak van al dit werk is “onze” superster, de kamsalamander. Want dit beestje verdient alle aandacht want anders zou het wel eens vijf na twaalf kunnen worden voor deze soort. Op Europees vlak staat onze waterdraak op de rode lijst. Dat wil zeggen dat het niet goed gaat met dit beestje. 

Het typische buikpatroon van deze salamander-soort.

En we hebben de luxe dat we deze zeldzame soort in ons dorp nog kunnen vinden. Maar ze behouden of hopelijk laten uitbreiden vraagt heel wat werk. Eén van die zaken is het leefgebied beschermen en optimaal inrichten. En daar hoort het onderhouden van de poelen bij. Want een poel die je niet onderhoudt verland. Dat wil zeggen dat hij volgroeit met grassen en zelfs struiken en bomen. Dus regelmatig ruimen is de boodschap. En dat is dus wat er met een hoop poelen onlangs gebeurd is.

Kapstok.

En hoewel we dit allemaal doen in functie van de kamsalamander profiteren een massa soorten mee. In natuurbeheertermen noemen ze dat een kapstok-systeem. Eén doelsoort bepaalt het beheer, maar daardoor zijn er tientallen, soms zelfs honderden soorten die ook geholpen worden. Allereerst de andere bewoners van de poelen. Niet enkel andere amfibieën maar ook een heleboel waterdiertjes. Denk maar aan de watertorren, libellen en noem maar op. Alle plantensoorten in de poelen krijgen ook extra kansen. Maar ook rond de poelen kruipen, lopen of vliegen heel wat soorten rond die een steentje meepikken. Denk maar even aan de voorbijflitsende ijsvogel of andere vogelsoorten die graag hun nestje bouwen in de hagen die we in de buurt van de poelen aanplanten. 

Kortom, deze aktes zijn een zegen voor de natuur. Als meneer kam content is dan zijn ook zijn buren blij. Een realisatie waar we in Wellen terecht heel fier mogen op zijn.

Twee zakken vol.

Een tijdje geleden heb ik aan de Broekstraat het zwerfvuil opgeraapt. Bijna twee zakken vol met blikjes, plastieken flessen en andere rotzooi. Tijdens mijn opruimwerken stopte er een auto, blijkbaar een buurtbewoner. Die feliciteerde mij voor de actie en vertelde dat hij samen met zijn kinderen ook al eens alles had opgeruimd.

Nu kan ik hier een stukje neerpennen over hoe schandalig het toch wel is dat mensen dat allemaal gewoon naast de straat gooien en hoe frustrerend het is dat we dit denkelijk binnen een paar maanden opnieuw kunnen doen. Maar gaat dat dit probleem stoppen ? ik denk het niet. De uitspraak van die buurtbewoner deed mij aan een heel andere oplossing denken.

Opruimteams.

We wonen in Wellen met 7400 mensen. Als we 5% hiervan kunnen overtuigen om regelmatig een stukje van het Wellense wegennet zwerfvuilvrij te houden dan is ons dorp in één klap volledig opgeruimd. En opruimen helpt, want voorlopig liggen er waar ik toen opgeruimd heb nog maar een drietal blikjes (die ik dit weekend nog eens ga oprapen). En met hoe meer mensen we aan deze actie deelnemen en hoe meer ruchtbaarheid we hier aan geven, hoe meer mensen volgende keer wel eens zullen nadenken voor ze iets uit hun autoraam de berm in kieperen. En de deelnemers aan de actie hebben regelmatig een gezonde en nuttige wandeling. Twee vliegen in één klap.

Ik denk dat dit een poging waard is. Wat denken jullie hiervan ?

Deze leuke cartoon van een actie in Merchtem wilde ik jullie toch niet onthouden.

Momenteel is de tijd van het vogelkes voederen aangebroken. Waar in vroeger tijden je een zonderling was die in zijn tuin een plaatsje voorzag speciaal ingericht om vogels te voederen is dat momenteel de normaalste zaak van de wereld. En de commercie speelt daar graag op in. In elke winkel waar ze vogelvoederatributen  kunnen aanbieden doen ze dat ook. De meest luxueuze voedertafels en speciaal ontworpen voederhouders liggen te blinken in de winkelrekken. Speciale zaadmengelingen en vetbollen in alle maten en binnenkort misschien ook smaken liggen vlak bij de kassa.
Waar is de tijd dat ik thuis met oud vet dat ik smolt en dan vermengde met kippenvoeder met een draadje er in een zelfgemaakte vetbol maakte. Laagje per laagje laten stollen trouwens. Want anders zit alle zaad onderaan. Of een plastieken doosje vol vet met notenmengeling opgehangen aan een boom voor de spechten. Goedkoop en zeer gewild door de vogelgemeenschap. Of zoals Etienne onlangs zie, de “veer” van het geslachte varken ergens in een boom ophangen. De huidige generatie kent die “veer” volgens mij al niet meer. Ik denk zelfs dat er momenteel kinderen rondlopen die er zelfs niet meer van bewust zijn dat om vlees op je bord te krijgen ze een varken moeten slachten. Toen had iedereen trouwens nog een batterij kippen lopen (nu zitten ze vaak in die batterij) en de huismussen vertikten het dan ook om op je voedertafel te komen en gingen liever eten pikken in het kippenhok. Kortweg, het kan allemaal simpelere en vooral goedkoper. Ik voel trouwens momenteel de drang opkomen om eens een cursus “goedkoop en creatief vogelvoedertoestanden maken” te organiseren.

Maar genoeg gezeverd over die vroegere tijden (ik begin oud te worden geloof ik). Nu wordt er dus massaal gevoederd en onze gevleugelde vrienden maken daar dankbaar gebruik van. Een gunstige evolutie die ik alleen maar kan toejuichen.
Maar wat veel mensen niet beseffen is dat (vooral ’s nachts) je ook heel wat ander gedierte van voedsel voorziet. In de tijd van de trailcams (populair instrument dankzij het programma dieren in nesten) kan je dat trouwens perfect registeren. Dus de bewijzen zijn er. Het aantal muizen dat mee komt dineren zou je alvast verbazen. Hun grotere broers de ratten komen 100% zeker ook op jouw restaurant langs. Maar de kans is groot dat je nog een aantal beestjes op bezoek krijgt. Eekhoorns doen dat overdag en worden wegens hun sympathieke uiterlijk en schitterende pluimstaart meestal op heel wat ohs en ahs onthaald. En ook dit juich ik toe want al deze soorten spelen hun rol in het grote kluwen wat de natuur heeft bij elkaar geweven.
Trouwens wie weet wat er nog allemaal op onze voedertafel gaat belanden. Door de opwarming van de aarde zijn er mogelijk heel wat exotische soorten op komst. En ook de uitbreiding van het leefgebied van grote predators lijkt stilaan een feit te worden. Dus wie weet is dat beeld boven dit artikel binnen een aantal jaren wel geen utopie meer. Best dat we dan een cursus “wat doen als je een beer tegenkomt” organiseren voor de bezitters van voedertafels.