De werken aan de vistrap aan Graetmolen schieten heel goed op. Zo werd de bron ondertussen overgebracht en stroomt het zuivere bronwater de Grote Beemd in. Voorlopig loopt het wel iets verder in de tijdelijke bedding van de Herk. Maar eenmaal als die wordt dichtgemaakt kan het gebied zich voeden met helder bronwater.

En de vistrap begint ook stilaan vorm te krijgen. Zo werden er door VMM iets verder dan de molen houten palen in de beek geplaatst. Hierdoor wordt de stroming gebroken en ontstaan er achter de houten muurtjes stromingsvrije plekjes waar vissen hun eitjes kwijt kunnen of gewoon kunnen schuilen. En de stenen om de effectieve vistrap te maken liggen ook al klaar.

Het einde van de werken is voorzien tegen begin december. Hopelijk halen ze die planning en kan de tijdelijke omleiding van de Herk dan dichtgelegd worden. En dan is het afwachten hoe de bron de beek en de nieuwe poelen gaan vullen. Dat wordt nog een spannend moment.

De houten constructies om de paaiplaatsen te creëren.

Deze berg stenen moet een vistrap worden.

Nieuwe vondst.

Momenteel wordt er hard gewerkt in de Grote Beemd door VMM. Zo worden er dijken en sluizen aangelegd om het gebied zijn oude functie als natuurlijk overstromingsgebied terug te geven. En aan de Graetmolen is men dan weer gestart met het aanleggen van een vistrap. Zo zal de vroegere waterval vervangen worden door een langzaam aflopende trap waardoor de visjes dan ook stroomopwaarts kunnen zwemmen om een partner te vinden. 

Hiervoor werd de beek over een lengte van ongeveer 100 meter drooggelegd. En dit door de beek even te herleggen. Zo simpel is dat. Er werd een diepe geul gegraven en de Herk werd even afgedamd. Deze ingreep is natuurlijk maar tijdelijk, maar wel indrukwekkend.

De “nieuwe” Herk.

Zoektocht.

En enkele bokjes-leden zagen dit als een mooie kans om eens te onderzoeken wat er zoal rondzwemt in onze Herk. Want zit er wel vis op deze beek ? Jazeker, meer dan de meeste mensen denken. Op het drooggelegde stuk ontstonden wat plasjes waar een aantal vissen in bleven zitten. Mien, Jan en Gert haalden hun schepnet uit de kast en gingen op onderzoek. De buit was de moeite met heel wat stekelbaarsjes en grondels. Maar één exemplaar deed hun adrenaline toch een stukje stijgen. 

Het onderzoeksgebied.

Snordraden.

Jawel, een mooie zeldzaamheid bleek onze Herk zuiver genoeg te vinden om er in rond te zwemmen. Een klein visje met snordraden werd uit het net gehaald. Dit was, na enig opzoekwerk, zonder twijfel een bermpje. Een mooie vondst. En weer een extra soort erbij op de ondertussen toch mooie lijst van bewoners van onze natuurgebieden in Wellen.

Foto van een bermpje.

Op de website van RAVON (werkgroep amfibiëen, reptielen en vissen van Nederland) vonden we volgende info over onze zeldzame vondst.

Uiterlijk
Bermpje (Barbatula barbatula) is een langgerekte bodemvis die behoort tot de familie van de bermpjes (Balitoridae). De kop is enigszins afgeplat met een naar beneden gerichte bek met zes bekdraden: vier op de bovenlip en twee in de mondhoeken. De huid is glad zonder zichtbare schubben met een donker- tot bruine kleur met onregelmatige donkere vlekken op de flanken. De soort kan een lengte van circa 20 cm bereiken maar blijft meestal kleiner. De grote en de kleine modderkruiper vertonen gelijkenis met het bermpje. Grote modderkruiper heeft tien bekdraden. Kleine modderkruiper heeft een stekel onder het oog en een regelmatig vlekkenpatroon.

Leefgebied & levenswijze
Bermpje komt voor in een groot deel van Europa met uitzondering van Noordelijk Scandinavië, Schotland, het Iberisch schiereiland en Griekenland. Het verspreidingsgebied strekt zich uit tot aan de Oeral. De soort prefereert ondiep stromend water met voldoende dekking in de vorm van stenen, takken en planten. In Nederland komt bermpje voornamelijk voor op de pleistocene zandgronden. Beken vormen hier het belangrijkste leefgebied maar ook in vaarten en sloten waar sprake is van enige stroming wordt de soort aangetroffen. Het voedsel bestaat uit bodembewonende ongewervelden die met behulp van de bekdraden worden gevonden. Bermpjes paaien ’s nachts in de periode van april-juni waarbij de eitjes in de waterkolom worden verspreid waarna ze zich hechten aan aanwezig substraat zoals takken en planten.

Bedreigingen en bescherming
De soort is vrij algemeen in Nederland ten oosten van de lijn Bergen op Zoom-Groningen. Bermpje heeft in het verleden te lijden gehad van de verslechtering van de waterkwaliteit en het normaliseren van beeksystemen. Als gevolg van de verbeterde waterkwaliteit en beekherstelprojecten komt de soort in veel beeksystemen weer algemeen voor. Het bermpje is, hoewel de soort niet door beroeps- of sportvissers bevist wordt, op 1 juli 2010 opgenomen in de Visserijwet zonder beperkingen en verwijderd uit de Flora- en faunawet.

Vandaag las ik in de krant dat een burgemeester aan de minister vroeg om ondanks het huidige verbod toch sproeistoffen te mogen gebruiken om zijn gemeente onkruidvrij te houden. Een kortzichtige denkwijze die ten zeerste af te raden is. Eigenlijk zou men beleidsmensen die op deze manier denken strafpunten moeten geven. En als ze dit blijven doen zelfs uit hun functie zetten. Want eigenlijk breng je met deze dubieuze bedenkingen met milieu en dus ook je dorpsgenoten in gevaar. Zijn motivatie om deze brief naar de minister te sturen is zo goed als zeker ingegeven door een groepje luidroepende inwoners die ook niet verder denken dan hun eigen voortuin. En hoopt deze burgervader dan ook hiermee stemmen te winnen. Maar tegelijk zal hij op termijn zijn eigen kiezers verminderen door ze langzaam te vergiftigen. Daar heeft hij misschien nog niet aan gedacht.

Anders denken.

De huidige manier van onkruidbestrijding is natuurlijk arbeidsintensiever en duurder. Hoewel dat laatste wil ik even ontkrachten. Want als we niet gaan investeren in gezondere bestrijdingsmethodes gaat het ons uiteindelijk heel veel kosten. We gaan het namelijk betalen met ons leven. 

De inspanning is echter broodnodig. We gaan er ons gewoon mee moeten verzoenen dat het meer werk gaat kosten om alles onkruidvrij te houden. Maar ook hier wil ik weer een stelling naar uw hoofd smijten. Moeten we onkruid wel bestrijden. Alvast niet op het niveau dat we gewoon zijn. Heel wat mensen zien een proper voetpad of plein als een van alle plantjes en mosjes ontdane vlakte waar je je boterham zo van de grond zou kunnen eten. Gras is eventueel toegelaten, maar dan achter de door ons opgestelde barrière en liefst alle sprietjes even lang geknipt. Andere planten horen hier niet te staan. Die verbannen we naar andere plaatsen die we namen geven als ruigtes, vuile weides en wildernis. Niet echt flatterende benamingen.

Maar als we nu eens toleranter worden jegens die planten die wij onkruid noemen. Zo zal je zien dat een rotonde die vol staat met allerlei begroeiing even functioneel is al eentje die vol ligt met klinkers. En dat je op een stoep met hier en daar wat plantjes tussen de straatstenen even goed kan stappen dan eentje zonder die groene rakkers. En dat op een kerkhof de overledenen ook nog mooi blijven liggen in hun graf als blijkt dat boven hen een iets weelderigere plantengroei te zien is dan wij nu verwachten.

Groene rust.

Op dat kerkhof wil ik iets dieper ingaan (klinkt een beetje luguber). In het artikel werd gesteld dat een kerkhof vol onkruid (plantjes dus) een schande is en respectloos is tegenover de familie van de overledenen. Maar ik zie vooral dat kerkhoven veel ruimte in beslag nemen en misschien moeten we die wat beter benutten. En mijn tweede bedenking is of het wel nodig is om een afgeborstelde omgeving te maken van een begraafplaats. Het hoofddoel van zo een plaats is dat de nabestaanden een plaats hebben om te rouwen en te herdenken. Misschien dat een meer natuurlijke omgeving met bomen, struiken en andere planten wel kan bijdragen aan dit proces. Volgens mij veel aangenamer dan op een kil kerkhof. En tegelijk lossen we het probleem van de burgervader van Heers voor een deel op zonder dat we die nabestaanden nog een grotere dosis vergif toedienen. Iets om eens over na te denken.

In Deventer hebben ze het al door.

Eén van de gevolgen van de storm van 23 juli is de ravage in heel wat hoogstamboomgaarden. Zo werd één van de mooiste hoogstamweides op de hoek van de nutstraat en de steenweg op Vrolingen voor een groot deel vernield. Het zal in de bloesemperiode een zielig zicht worden op die plek. 

Er werden in de ganse regio heel wat bomen ontworteld of afgebroken. Een schatting van kenners spreekt van 60% van het totale areaal dat naar de Filistijnen werd geblazen. 

Dit zal een zeldzaam plaatje worden.

Heksenjacht.

En hoogstambomen hadden het al niet makkelijk. Door de jaren heen werd bijna 90% van de bestaande hoogstambomen omgehakt. En dit meestal omdat ze niet rendabel waren. Er werden in de jaren 70 zelfs rooipremies betaald als je de bijl bovenhaalde. Dan kwamen er ook een aantal ziektes te voorschijn die voor heel wat kaplustigen een vrijgeleide waren om bomen in brandhout te veranderen. En nu kregen ze in onze regio ook nog eens een storm door hun takken gejaagd. Inderdaad, het was geen pretje om de laatste decennia als hoogstamboom door het leven te moeten gaan.

Heraanplant.

Het was dan ook jammer dat in een artikel in ons Belangske twee burgemeesters van hoogstamrijke gemeentes onze hoogstambomen (onbewust) nog een tik uitdeelden. Ze verkondigden allebei dat bomen die door de storm werden vernield zeker zonder kapvergunning mochten gekapt worden. Dat zal wel zo zijn en was denkelijk goed bedoeld (ik heb het alvast niet nageplozen). Maar zulke uitspraken gaan de niet-fans van deze mooie bomen zeker niet aanzetten om hun bomen te koesteren. Integendeel, ik vrees dat er heel wat “ambetante” bomen ook eventjes uit de weg werden geruimd.

En de mededeling dat er in Wellen geen subsidies zijn voor hoogstambomen zal ook niet motiverend werken. Voor alle duidelijkheid. Er kan wel degelijk subsidie aangevraagd worden. En dit voor 35euro per nieuwe boom (met een mogelijk maximum van 250euro). En via de Nationale Boomgaardstichting kan je die bomen ook laten planten met alles erop en eraan. Dan kost je dat per boom niet zo heel veel extra.

Misschien moeten we de gemeente vragen om dit te melden aan getroffen hoogstambezitters. En dat potje zelfs een beetje aan te dikken en een aktie “red onze hoogstam” op te starten. Want wees gerust. Zo een inspanning betaalt zich op termijn zeker terug. Want die bloesemtoeristen zullen nieuwe bomen zeker appreciëren. Wij zetten ter stimulatie alvast een plaatje met aanplanttips op onze blog. Alle beetjes helpen, nietwaar.

Het was mij al opgevallen en ook Gert deed dezelfde ontdekking. Het barst op dit moment van de vlinders in de Grote Beemd. Ze vliegen je als het ware rond de oren. Een gevolg van een lange periode van slecht weer ? Of komt het door de storm ? Of zijn er dit jaar gewoon meer vlinders ? Veel vragen en weinig antwoorden. Maar alvast een hoopvol teken. Bonte zandoogjes, koolwitjes, dagpauwogen, aurelia’s, landkaartjes en noem maar op.

Landkaartje, in grote aantallen. Was ons tot op heden nog niet opgevallen.

Bont zandoogje, massa’s gezien.

En gehakkelde aurelia.

Zure appel.

De opruimingswerken in onze gebieden na de stevige storm zijn begonnen. En dit met de grote middelen. Want dit zonder het nodige materiaal aanpakken is onbegonnen werk. En deze ingrepen zorgen, ook binnen ons bestuur, voor frustraties. Want wij zien een prachtig gebied om dit moment als een slagveld liggen na de storm. En vaak wordt dat nog een stuk erger als er met grote machines wordt opgeruimd. Maar ik vrees dat we door deze zure appel zullen moeten bijten. Al is het met tegenzin. Ik ben er zeker van dat we hierover nog heel wat discussies gaan voeren aan onze vergadertafel. Effe doorbijten.

Mijn plekje.

Maar tijdens het nemen van de foto’s bleef ik toch even staan om te luisteren naar de natuur. In één van de poelen zwom een meerkoet met twee jongen. Iets verder in een (door elkaar geschud) bosje zong een tuinfluiter uit volle borst. En op een afgezaagde stronk zat een winterkoning rond te hippen om af en toe zijn onwaarschijnlijk luide zang te laten horen. Als wou hij mij vertellen : “geen zorgen, alles komt goed, dit wordt vanaf nu mijn nieuwe plekje”.

Momenteel is het een ravage. Maar ik ben zeker, we krijgen ons natuurgebied terug. Weliswaar in een ander gedaante. Benieuwd hoe het er over een paar jaar gaat uitzien. De moerasspirea heeft al een kijkje kunnen nemen denk ik. Want die staat uitbundig en met volle goesting in de bloei.

Eindelijk.

We hadden het lang verwacht en nog langer verhoopt, maar nu is het een feit. Er woont opnieuw een das in Wellen. De soort is aan een stevige opmars bezig en in de Voerstreek tot Borgloon en Kortessem was de das al langer aanwezig. Maar tot op heden bleef ze in Wellen om vooralsnog onbekende redenen weg.

De biotoop was nochtans geschikt. Maar meldingen bleken tot op heden telkens vals alarm. Maar wij bleven hopen en dat heeft blijkbaar geholpen. Want een paar maanden geleden ontdekte Etienne een toch wel erg verdacht lijkende burcht. Zou er dan toch een das gekozen hebben om Wellenaar te worden ? Onduidelijke pootafdrukken maakten de slaagkans nog iets groter. Maar de regen spoelde alle bewijzen op regelmatige basis weer weg. Ondertussen probeerde Etienne met een trailcam het ultieme bewijs te leveren. En deze week was het bingo. Een sympathieke dassensnuit werd op beeld gezet en een (weliswaar overbelichte) das zorgde voor de euforie. De das is terug in Wellen en daar zijn we dolgelukkig mee. Wij hebben alvast een flesje gekraakt om haar terugkomst te vieren.

De sympathieke snuit in beeld.

En het beestje in vol ornaat (en flitslicht).

Bescherming.

Dat de das terug is, is groot nieuws. Het is een teken dat de biotoop geschikt is. En dat is niet zo heel simpel want onze zwart-witte vriend stelt redelijk strenge eisen voor ze aan haar burcht begint te graven. En hopelijk start ze met het stichten van een mooie familie. Dassen wonen in ondergrondse holen die ze zelf uitgraven en die jaren worden gebruikt. Ze leven er met meerdere exemplaren en brengen er hun kroost groot. Dus nu is het wachten op de eerste beelden van mini-dasjes in onze Wellense burcht.

En daarbij zullen we de zaak zeker in het oog moeten houden. ANB en hun boswachters, de dassenwerkgroep en verschillende jagers werden al ingelicht zodat iedereen een oogje in het zeil kan houden. Want onze das heeft twee grote vijanden. Eentje met vier wielen en eentje met twee benen. Heel wat dassen komen in het drukke verkeer jammerlijk aan hun einde. En daarnaast lopen er nog steeds idioten rond die vinden dat deze schitterende dieren niet thuishoren in de natuur. En ze dan, meestal om egoïstische redenen, met alle middelen proberen naar de dassenhemel te helpen. Maar wij en heel wat andere instanties blijven waakzaam. We doen er alles aan om deze dassenfamilie alle kansen te geven om uit te breiden.

Van internet geplukte foto, zijn het geen beauty’s ?

Opportunist.

Dassen zijn echte opportunisten die ’s nachts op pad gaan om hun kostje bij elkaar te zoeken. En dit is heel gevarieerd. Zo bestaat een groot deel van hun menu uit regenwormen. Maar ze lusten ook bosvruchten, gevallen fruit (daar zal nu niet echt een tekort aan zijn vrees ik), noten, eikels,… Maar ook slakken, muizen, kevers, larven en af en toe een groter beestje (als ze dit te pakken krijgen) durven ze te verorberen. 

Zoals eerder gezegd gaat het stilaan beter met onze das. Die was op een bepaald moment bijna volledig uitgeroeid in ons land. Vooral vervolging door de mens was de oorzaak. Maar ook het verdwijnen van geschikte leefgebieden speelde een rol. Ondertussen is de soort dankzij een uitgebreid beschermingsprogramma en een veel grotere fanclub van deze vlaamse panda aan een opmars bezig. Met een Wellens exemplaar als een hoogtepunt voor ons.

Welkom aan de das !!!!!

Ondertussen hebben we de tijd gehad om in de gebieden de stormschade te gaan bekijken. En het is echt hallucinant. Heel wat bomen gingen tegen de vlakte of braken af als lucifers. Een aantal percelen bleken totaal tegen de vlakte gesmeten te zijn. En de paar bomen die op deze plaatsen bleven staan hingen scheef of stonden volledig krom. 

Een sfeerbeeld van de Graeterbeemd

Drama ?

Op het eerste zicht een groot drama voor onze gebieden. Maar is dat wel zo ? Voor de wandelpaden moet er natuurlijk een oplossing gezocht worden. Iedereen moet de gebieden terug kunnen bezoeken en dit op een veilige manier. Maar wat met de omgewaaide bomen en struiken aanvangen. Dit opruimen is een titanenwerk. Dat maanden, misschien wel jaren gaat duren.

Maar eigenlijk is een omgewaaide populierenaanplant hetzelfde als een kapping. Een tiental jaren geleden zagen wij dezelfde beelden in de Broekbeemd toen daar een groot aantal populieren werden gekapt. Nu deed de wind dat werk en is het opruimen een even grote karwei als bij een kapping. Het financieel plaatje zal natuurlijk wel wat magertjes zijn. Maar op gebied van beheer zitten we met dezelfde aanpak. Dus de natuur heeft gewoon beslist om een aantal bomen eerder te kappen dan wij hadden voorzien. Het landschap zal er binnen een jaartje denkelijk totaal anders uitzien. Maar of dit slechter is zou ik nog niet direct durven zeggen.

Poeltjes.

Een groot aantal bomen werd ontworteld. En dit levert voor sommige soorten plots opportuniteiten op. Want de onstane krater is een minipoeltje met een aarden wand. Heel wat omgewaaide bomen gaan zeker blijven liggen. Ik veronderstel dat heel wat particuliere eigenaars dit om praktische redenen gaan verkiezen boven een arbeidsintensieve opruim. En ook dit gaat de natuur zien als een kans voor bepaalde soorten. 

Kortweg. Hoewel wij als eerste reactie het helemaal niet zagen zitten. En totaal geen idee hadden hoe we dit moesten aanpakken. Hebben we na een paar nachtjes slapen ontdekt dat het glas niet weggewaaid is maar halfvol is. We bekijken het met een groene bril (een roze lijkt mij als natuurbeheerders minder geschikt) en laten de natuur beslissen hoe ze deze evolutie in onze gebieden gaat aanpakken. We kunnen trouwens niet anders omdat we weer maar eens beseffen dat we maar een klein radertje zijn in de wereld van de natuur. Wij zijn er zeker van dat moeder natuur de juiste keuzes gaat maken. En ik ben al benieuwd naar de beelden van die platgewaaide percelen binnen een aantal jaren.

Vorige nacht kreeg Wellen zijn deel van de stormkoek. Heel wat schade, kommer en kwel was het gevolg. Iedereen die schade heeft sterkte gewenst. Voor de rest blijven we sprakeloos van dit natuurgeweld. De beelden uit onze gebieden spreken voor zich.

Normaal vallen we niet in herhaling, maar een artikel in ons Belangske over het Essers-bos trok toch mijn aandacht opnieuw naar dit thema. Een professor van de univ verkondigde dat het bos waarover de natuurverenigingen en de tegenpartij over kibbelen eigenlijk geen natuurwaarde heeft. Dat is voor mij althans een volledig nieuw gegeven.

Kwaliteit.

Blijkbaar bestaan er dus twee soorten bos of natuur. Waardevolle en niet-waardevolle. Mijn logische vraag die daarop volgt is “hoe kan je die twee uit elkaar houden?”. Een korte zoektocht op het internet naar een uitgebreidere studie van deze denkelijk toch slimme professor bleef zonder gevolg. Dus zal ik het moeten doen met de inhoud van dat ene artikel.

Het ontbreken van zeldzame plantjes brengt je als bos duidelijk in de verkeerde categorie. Je moet dus bos of natuur enkel beschermen als er soorten in voorkomen die je niet vaak tegenkomt. Als dat niet het geval is haal je je bijl maar boven. Nog een factor die meespeelt is je oorsprong. Als je planten tegenkomt die hier niet thuishoren dan mag je opnieuw met je bijl zwaaien. Onze geleerde professor had het over Amerikaanse eiken. Slechte bomen zijn dat. Neen, blijkbaar moeten wij kiezen voor onze inheemse eiken of ander geboomte van hier. En ook kan onze onderzoeker van dienst dit allemaal blijkbaar vaststellen via één kort bezoekje aan zo een bos. Daar doe ik echt mijn hoed voor af. Al was het maar om mijn wenkbrauwen in een stevige frons te brengen. Wat een onzin. 

Natuurpunt ging in de verdediging door te bewijzen dat het wel om waardevolle natuur ging (wat het trouwens zeker is). Maar dit vind ik niet nodig. Want wie heeft het recht om natuur of bossen in te delen in slechte en goede ? Een verkeerd uitgangspunt als je het mij vraagt.

Stekeblind.

Maar het Essersbos blijft als een zwaard van Schauvliege boven ons natuurbeheer zweven. Gelukkig wordt dit dossier in twijfel getrokken door natuurverenigingen en andere actiegroepen. Want als op basis van de onzin die onze professor uitkraamde Essers of de minister zijn gelijk halen dan is het hek van de dam. Want wie gaat dan beslissen welke natuur goed is en welke waardeloos ? En wat zijn de criteria hiervoor ? 

Wordt het niet hoog tijd dat wij alle natuur die ons nog rest met respect behandelen en koesteren voor ons en vooral voor die nog moeten verder leven op onze planeet. Want alle natuur wordt bedreigd door de hebzucht van een hoop mensen die totaal geen rekening houden met anderen. Hun drang naar macht en rijkdom maakt hen stekeblind. Waardoor ze de onleefbare wereld die ze veroorzaken niet meer zien of willen zien.

Gelukkig is de natuur sterk en pakt ze elke kans om terug te keren met beide handen vast. En is er volgens mij enkel maar waardevolle natuur. Natuur die het waard is om voor te strijden.