Snikheet, dus zit ik wat meer achter mijn computer dan anders om daar van de natuur te genieten. Dat doe ik vaak door op waarnemingen.be foto’s te bekijken van waarnemingen van anderen. Dikwijls van andere Wellenaren. En zo kwam ik de foto van Geert tegen. Genomen ergens op de Langenakker. Ik denk dat ik weet over welke Geert het gaat, maar zijn achternaam had hij er niet bij gezet. Maar dit totaal terzijde, kom ik straks wel even op terug.

Het ging mij vooral over de foto. Want wat Geert op beeld kon zetten kom je echt niet vaak tegen. Een huismus met een kleurafwijking. Wat je ziet is een mannetje huismus met partieel leucisme. Jawel, zelfs bij deze hitte schuwen we de moeilijk woorden niet.

Geen albino, wat mensen vaak denken als ze een vogel of beestje zien dat er veel bleker uitziet dan normaal. Neen, want dan was deze huismus volledig wit en had ze – en dat is belangrijk – een duidelijk rood oog. Want bij albinisme ontbreekt elk pigment.

Bij dit exemplaar zie je dat het oog nog zwart is en er op de zijkant van de kop en de schouders nog de normale kastanjebruine veren zitten die daar bij een ‘normale’ huismus horen te zitten. Wat is hier aan de hand? Deze vogel heeft een genetische afwijking waardoor de pigmentcellen die melanine produceren – het pigment dat zwarte, bruine of grijze kleuren veroorzaakt – niet goed functioneren. Bij sommige veren ontbreken dan ook deze kleuren en die zie je op de foto als witte veren. Bij andere veren lukt dat wel en die kleuren hier bruin. Soms heb je dan ook vogels met maar een paar witte veren. Soms heb je bijna volledig witte vogels. Hier zien we het tweede. Wat vrij zeldzaam is. Mooie vondst van Geert dus.

Nu is onze huismus op de foto waarschijnlijk geen lang leven beschoren. Want zulke vogels vallen tussen al die andere huismussen wel op. Voor een predator, zoals bijvoorbeeld een sperwer dan ook een makkelijk doelwit. Daarnaast is een vrouwtje vinden voor hem ook een stuk moeilijker. Want mannetjes huismussen moeten het hebben van een opvallende bef – die zwarte vlek op hun keel – om de dames te imponeren. Hoe groter die bef, hoe meer succes. Wel, deze kerel mist die bef volledig. Er mee uitpakken zal dan ook moeilijk zijn.

Maar zijn vader heeft toch een vrouwtje gevonden. Anders was hij er nooit geweest. Hoor ik je denken. Toch niet. Want leucisme vererft meestal autosomaal recessief – sorry voor alweer wat moeilijke woorden – wat wil zeggen dat beide ouders de factor bezitten in hun genen, maar daarom nog niet tonen. Een deel van hun nakomelingen krijgen de factor dubbel door – zowel van mama als papa – en dan pas komt die te voorschijn. De ouders kunnen er volledig normaal uitzien, maar de factor wel dragen. Dit verklaart waarom zulke vogels maar sporadische verschijnen.
Het is uiteraard veel ingewikkelder dan mijn uitleg hier (kenners zullen mij hierop wel wijzen). Bij huismussen is dit trouwens nog nooit echt volledig uitgezocht. De reden waarom er soms meerdere opduiken in dezelfde kolonies is omdat er mogelijk inteelt ontstaat als een populatie te klein is geworden. Huismussen zijn namelijk, zoals hun naam het ook zegt, geen grote reizigers. Ze blijven hun ganse leven in de buurt van hun geboorteplek. Soms is hun territorium waar een groep – want het zijn ook koloniebroeders – rondhangt niet groter dan een paar honderd meter. Als door slechte omstandigheden zoals verdwijnen van hagen of andere begroeiing, renovatie van huizen waardoor broedplaatsen onder daken wegvallen of minder eten omdat in een buurt geen kippen worden gehouden (zo kan ik nog even doorgaan) de populatie onder druk komt te staan door minder jongen, dan is het vinden van een partner een hele opgave. Een nestje grootbrengen met je zus, broer, moeder of vader is dan vaak de enige oplossing. Jammer genoeg komt dit bij huismussen – vooral in steden – steeds vaker voor. Onze trouwe dakgoot-tsjilpers staan al jaren onder druk.

Maar laten we eindigen met een positieve noot. De huismus die Geert op beeld kon zetten is speciaal, maar ik vind ze wel mooi. Leu…cistisch mooi durf ik zelfs te zetten. Proficiat met jouw foto Geert (reageer zeker op ons bericht, dan weet ik dat ik de juiste Geert voor ogen heb).