Een tijdje geleden liep onze conservator Gert een schapenboer tegen het lijf bij hem in de straat. Hij had een kudde van een 50-tal schapen lopen op een weiland vlakbij. Al gauw bleek dat wij elkaar mogelijk konden vinden in een samenwerking rond de begrazing met zijn kudde in natuurgebied. De eerste afspraken werden gemaakt en sinds vorige week kan je de resultaten al zien op percelen in Alken.

Samenwerken

Wij werken al jaren samen met landbouwers en hobbyboeren. Zij hooien onze graslanden en krijgen het afgevoerde hooi als beloning. Anderen gebruiken sommige percelen om paarden of koeien te laten grazen in het najaar. Voor hen een goedkope oplossing. Voor ons en – vooral – voor de natuur een duidelijke win-win situatie.

“De begroeiing op onze graslanden gaat vaak te hoog de winter in”

Grasland zou – om zo veel mogelijk soorten de kans te geven om er te groeien en bloeien – kort de winter moeten ingaan. Vaak niet makkelijk omdat – door de huidige hogere temperaturen in het najaar – na de laatste maaibeurt het gras nog stevig groeit. Ik denk dat iedereen met een gazon dat de voorbije jaren kan bevestigen. Vaak is zo een heel late hooibeurt voor de gebruiker niet echt rendabel omdat er te weinig hooi afkomt. Of zijn de weersomstandigheden ook niet goed genoeg om alles droog binnen te halen. Resultaat is dat het grasland dikwijls met een te hoge begroeiing de winter in gaat.

Achtermoat

Vroeger – toen bijna de ganse vallei nog werd gehooid – werd dit opgelost door de ganse beemd in het najaar te laten begrazen door runderen. Nadat alle hooi was binnengehaald kon het gras terug wat groeien. Ze noemden het frisse, groene gras dat na het hooien terug opschoot in Wellen de ‘achtermoat’. Als dit lang genoeg was kon elke Wellenaar (of Alkenaar) tegen betaling zijn beestjes in de beemd laten rondlopen. De koeien kregen hiervoor – als bewijs van betlaing – zelfs een mooie medaille rond hun nek. Zo vormde zich een grote kudde die – als ‘wilde’ grote grazers – vrij rondliepen en zo tot aan de winter de ganse beemd kaal graasden. Zodra het winter werd stroomde een groot deel van de beemd onder water. Dus gingen de dieren vanaf dan netjes op stal.

Dit systeem was ideaal voor soortenrijke graslanden met als resultaat een prachtig bloementapijt in het voorjaar en de zomer. Een beeld waar ook wij naar streven op een aantal percelen die Limburgs Landschap in eigendom en beheer heeft.

Stootbegrazing

Dus kwam de ontmoeting met deze schapenboer als een geschenk uit de hemel. Met een verplaatsbare omheining kan hij zo wat elk perceel laten begrazen. De kudde – met ruim 50 schapen – graast in een mum van tijd een groot perceel netjes kaal. Daarna verhuizen ze weer naar een andere plaats.
Dit systeem noemt met stoot – of drukbegrazing. Op korte tijd met veel dieren alles zo kaal mogelijk laten begrazen. Net het omgekeerde van de jaarrondbegrazing die we toepassen in de Broekbeemd. Hier laten we zo weinig mogelijk runderen per hectare – we kiezen voor ongeveer 2 dieren per ha – het ganse jaar een zo groot mogelijk gebied begrazen. Beide systemen passen bij het gekozen beheer. Jaarrond en lage begrazingsdruk voor een mozaïek-landschap met een diverse kruidenlaag, struiklaag en verspreide bosjes. De combinatie hooilandbeheer met stootbegrazing voor soortenrijke graslanden.

Lange termijn

Hopelijk kunnen we deze samenwerking volgend jaar – en de jaren nadien – verder uitbreiden en bestendigen. Zo zal de biodiversiteit op de begraasde percelen hier zeker van profiteren. Met een mooi en divers kleurenpallet aan bloemen in de volgende zomers.
Onze bezoekers krijgen een leuk beeld van een rustig grazende kudde schapen in de natuur. Terwijl de schaapjes genieten van heel wat mooie plekjes in onze Wellense natuur. Zowel wat betreft uitzicht als een lekkere maaltijd. Smakelijk.