Denkelijk gaat ons gekende openluchtzwembad Maupertuus een zwemloos jaar tegemoet. Ben ik pessimistisch of realistisch? We zullen zien. Hopelijk heb ik ongelijk.

Onze voorvaderen – zelfs in mijn geval mijn ouders – maakte zich daar weinig zorgen over. Want de overgrote meerderheid van de Wellense jeugd heeft zijn of haar eerste zwemles gekregen in de Herk. Wie kent niet de legendarische scene uit de film ‘De Witte van Zichem’ waar, na een spetterend zwempartijtje in een beek ze zonder kleren naar huis moeten sluipen. Die zwembeelden kon je hier in Wellen vroeger dus ook zien. In tijden toen domein Maupertuus nog een grote weide was met daarin een dag-in-dag-uit lopende bron (die nu trouwens nog wordt gebruikt om het zwembad te vullen).

Kleine kumpel

Je begon je zwemavontuur toen niet zo maar ergens. Neen, als beginnend zwemmer werd je geacht naar de ‘Kleine Kumpel’ te gaan. Deze bocht in de Herk – we noemen dat met een mooi woord een meander – zorgde voor een diepere plaats, uitgesleten door het water. Weet dat de bedding van de beek toen nog een stuk hoger lag dan nu en de oevers niet opgehoogd waren. Op veel plaatsen kon je dus goed staan en was er van zwemmen geen sprake. In die diepere gedeeltes kon dat wel. Maar aan de Kleine Kumpel kon je op de meeste plaatsen nog recht staan. Ideaal voor beginnende zwemkampioentjes.
Er waren denkelijk meer ‘kumpels’ in die tijd. Maar die in de Broekbeemd kan je nog duidelijk zien. De ‘Kleine Kumpel’ ligt tussen de ingang aan de visvijver in Herten en het houten brugje waar je over de Herk naar Herten via de Drienootstraat kan wandelen. Het is de bocht die het dichtst bij het brugje ligt.

Grote kumpel

Voor de iets betere zwemmers was er dan weer plaats in de ‘Grote Kumpel’. Deze meander of bocht in de beek was een stuk dieper. In mijn gedachten zie ik dan overmoedige jongens kopje onder gaan, zoekend naar een stukje bodem om op te staan. Om daarna naar de kant te spartelen en daar met een onverstoorde blik hun zojuist ondergane paniek volledig te negeren. Klinkt het bekend? Dat er op die plaatsen heel wat jongeren kopje onder werden geduwd mag ook duidelijk zijn. De plek om je volledig uit te leven in ‘uwe pure’ genietend van het verfrissende – toen nog kraakheldere – water van de beek.
In de Broekbeemd ligt de grote kumpel niet ver van de kleine. Makkelijk als je jongere broers had die mee wilden gaan zwemmen. Die kon je dan iets verder afzetten bij die andere beginnelingen. De grote kumpel kan je vinden tussen de kleine kumpel (van hierboven) en de visvijver. Het is eigenlijk de eerste grote meander of kronkel die je tegenkomt, komende van de visvijver van Herten.

De kolk

En voor de echte durvers was er ‘De Kolk’. Klinkt als de titel van een slechte B-horror film. Dat was het ook een klein beetje. Er waren een aantal kolken. Dit na elke watermolen op de Herk. Want achter het rad was er een heel diepe – door de sterke stroming – uitgesleten put. Waarin het water – door de stuwing van het rad van de molen – verraderlijke wendingen nam. Als je als jeugdige en overmoedige – meestal een gevolg van de toekijkende jongedames – zwemmer daarin terecht kwam, moest je van goede huize zijn om er koelbloedig en stoer uit te komen. Geen dramatische verdrinkingen, maar ik ben er zeker van dat menige Wellenaren op die plaatsen heel wat Herkwater hebben doorgeslikt. Duidelijk een plaats waar enkel geoefende zwemmers thuis hoorden.
In onze Wellense natuurgebieden is er nog één overgebleven kolk. Dat is die aan Wellen Molen. Je kan ze zien door over het betonnen brugje dat naar de Molenstraat loopt dadelijk naar rechts te gaan en de oever van de beek pakweg 50 meter te volgen. Daar sta je dan op de plaats waar vroeger een hoop Wellenaren denkelijk geprobeerd hebben indruk te maken op een jonge deerne, die nu misschien al jaren hun vrouw is.